Pokazywanie postów oznaczonych etykietą rok liturgiczny. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą rok liturgiczny. Pokaż wszystkie posty

22 kwi 2022

Co daje katolikowi praktykowanie postu?

 


Gdy zastanawiamy się nad tym, jakie pożytki duchowe daje katolikowi praktykowanie postu, jedną z pierwszych myśli będzie zapewne to, iż zbliża on nas do ideału naśladowania Chrystusa, który to przecież przed rozpoczęciem swojej publicznej działalności surowo pościł przez czterdzieści dni i nocy. I już sam fakt, iż nasz Pan Jezus Chrystus, będąc prawdziwym człowiekiem ale i prawdziwym Bogiem, w taki właśnie sposób dał ludziom przykład życia oddanego Bogu, powinien być dla nas wystarczającą pobudką do gorliwego zachowywania dyscypliny postnej. Nie oznacza to rzecz jasna, iż nie da się wskazać wielu innych ważnych korzyści duchowych, które niesie ze sobą post.

Po pierwsze, post, jako sprawiające pewną uciążliwość dobrowolne pozbawienie się części ze spożywanych codziennie pokarmów (względnie napojów), wydatnie przyczynia się do wzmocnienia woli i pomaga naszemu duchowi panować nad ciałem. Dzięki ćwiczeniu się w pokonywaniu samego siebie w zakresie godziwego przecież dążenia do zaspokajania głodu i pragnienia, nabywamy jednocześnie sił do walki z innymi, sprzeciwiającymi się woli Bożej pożądliwościami zmysłowymi, których w życiu człowieka na ziemi nigdy nie brakuje. Poszczący katolik, który niczym żołnierz na poligonie utrzymuje w karności i zaprawia w trudzie swoje ciało, będzie miał dużo większą szansę zwyciężać w potyczkach duchowych, na które nieuchronnie narażają go zmysły oraz szatan, aniżeli osoba poddana próbie bez wcześniejszego się do niej przygotowania. Co więcej, Pan Jezus powiedział, iż pewne rodzaje złych duchów da się wypędzić tylko modlitwą i postem (Mt 17,20).

Dzięki pomocy w pewnym okiełznaniu popędów zmysłowych, praktykowanie postu ułatwia również człowiekowi skupienie się na rzeczach prawdziwie istotnych, życiu duchowym oraz czyni go otwartym na działanie łaski Bożej. Trudno bowiem choćby myśleć o ochotnym noszeniu własnego krzyża codzienności, do którego wzywa wszystkich Pan Jezus, jeśli nasz umysł jest tak pochłonięty i targany na prawo i lewo doznaniami zmysłowymi, iż wszelka myśl o tym co trudne i nieprzyjemne – choćby byłoby to dla nas pożyteczne – wydaje się przeszkodą nie do pokonania, od której ze wstrętem się odwracamy.

Niezwykle ważnym aspektem chrześcijańskiego postu jest również jego wymiar pokutny. Kościół katolicki uczy, iż za każdy grzech przyjdzie człowiekowi ponieść słuszną karę, która może mieć miejsce jeszcze tutaj na ziemi albo – dla osób umierających w stanie łaski – w czyśćcu. W swym niezgłębionym miłosierdziu Pan Bóg daje jednak codziennie każdemu z nas, póki żyjemy na tym świecie, szansę na dobrowolne zadośćuczynienie za swoje grzechy. Jedną z form takiego właśnie, czynionego z miłości do Boga samoukarania grzesznika jest właśnie post, który ofiarowany w tej intencji z pewnością gładzi wiele kar, i to dużo dotkliwszych aniżeli sam post, należnych nam za popełnione grzechy (1 Krl 21, 17-29). Pamiętając przy tym, iż jednym z grzechów głównych jest nieumiarkowanie w jedzeniu i piciu, warto zbadać przy tym swoje sumienie i zastanowić się, czy jeśli nie ustrzegłem się w życiu również tego grzechu, to czy nie jest godziwym, abym zadośćuczynił za niego właśnie uderzając w obszar, który był mi narzędziem do grzeszenia. Post jest zaś ku temu znakomitym środkiem.

Owoce postu chrześcijańskiego mają przy tym wymiar dużo szerszy aniżeli przebłaganie za własne grzechy. Opierając się choćby na nauczaniu św. Pawła (Kol 1, 24) śmiało możemy bowiem powiedzieć, iż doświadczając swoje ciało postem, katolik staje się uczestnikiem zasług zadośćuczynienia Chrystusowego. W ten sposób dokłada swoją „cegiełkę” do nadobfitego skarbca zasług Chrystusa Pana oraz przyczynia się do wzrostu Mistycznego Ciała Chrystusa, którym jest Kościół katolicki.

Czym właściwie jest post?



Przeżywając okres Wielkiego Postu z reguły mało kiedy zastanawiamy się nad tym, czym w istocie jest post i dlaczego powinien on być stałym elementem chrześcijańskiego życia. Co gorsza, obowiązujący obecnie Kodeks Prawa Kanonicznego wydany przez Jana Pawła II zniósł w Kościele bez mała wszystkie dni postu, co nieuchronnie wpłynęło na zanik wśród duchowieństwa i wiernych poczucia wagi i konieczności zachowania tej praktyki.

Tymczasem post jest niezwykle ważną praktyką w dążeniu ku doskonałości chrześcijańskiej, gdyż stanowi jeden z istotnych przejawów cnoty wstrzemięźliwości, która jako jedna z czterech cnót kardynalnych (obyczajowych) powinna być praktykowana i rozwijana przez całe nasze życie. Bez nabywania „stałej zdolności i skłonności woli do czynienia dobrego a unikania zła”, a tym właśnie wedle Katechizmu katolickiego jest cnota, nie sposób przecież wyobrazić sobie jakiegokolwiek postępu duchowego.

Cnota wstrzemięźliwości jest uzdolnieniem duszy, dzięki któremu z jednej strony poskramiamy niedozwolone skłonności zmysłowe, z drugiej zaś zachowujemy właściwą miarę w używaniu tego co w tej materii jest dozwolone. W odniesieniu do skłonności zmysłowych, które odnoszą się do pożywiania ciała, cnotę wstrzemięźliwości wypełniamy poprzez odnoszącą się do spożywania pokarmów powściągliwość (abstinentia) oraz mającą na względzie używanie napojów trzeźwość (sobrietas).

Istnieją dwa stopnie praktykowania powściągliwości i trzeźwości. Na pierwszym z nich człowiek zachowuje właściwą miarę w spożywaniu pokarmów i napojów, używając ich jedynie jako środka do osiągnięcia celu wyższego, tj. zachowania życia i zdobywania sił do pełnienia obowiązków stanu. Na drugim, wyższym poziomie pełnienia cnót powściągliwości i trzeźwości, człowiek z uwagi na cel nadprzyrodzony dobrowolnie powstrzymuje się od godziwego użycia pokarmów czy napojów. Innymi słowy, idzie on krok dalej, gdyż nie tylko ogranicza się do tego co podstawowe w zakresie zaspokojenia głodu i pragnienia, ale pozbawia się części pokarmów i napojów, których utrata nie zagrażając zdrowiu i życiu organizmu, stanowić będzie jednak odczuwalną niedogodność. Taka właśnie forma praktykowania tych cnót jest nazywana postem (jejunium) we właściwym sensie tego słowa.

Jak nietrudno zauważyć, kompletnym zaprzeczeniem cnót właściwych dla chrześcijańskiego postu jest „kult pełnego brzucha”, czyli tak powszechne dziś przywiązywanie nadmiernej wagi do dobrego jedzenia oraz przeświadczenie, iż podstawowym celem spożywania pokarmów i napojów jest przyjemność. Mimo dobrych chęci tych współczesnych katolików, którzy zwłaszcza w Wielkim Poście często podejmują pewne umartwienia z potraw czy napojów, które najbardziej lubią, stwierdzić również należy, iż umartwienia te, choć jak najbardziej chwalebne, to jednak nie należą do istoty postu, który jest przecież odmówieniem sobie nie tyle tego co lubię, ale pewnej ilości z pokarmu (względnie napoju), która normalnie stanowi podstawę mojego wyżywienia.

Pan nasz Jezus Chrystus powiedział, iż Jego uczniowie po Jego śmierci będą pościć, a nawet stwierdził, iż niektóre rodzaje złych duchów da się odpędzić tylko modlitwą i postem. Pamiętając o tych słowach praktykujmy więc tradycyjną dyscyplinę postną, która – co warto wiedzieć i wziąć pod uwagę w podejmowaniu decyzji o jej przestrzeganiu – do czasów rewolucji Vaticanum II obowiązywała pod sankcją grzechu ciężkiego każdego zdrowego i dorosłego katolika. Jej zasady są klarowne:

1. Przykazanie wstrzymania się od mięsa i zarazem postu (jeden posiłek do syta i dwa skromne rano i wieczorem) obowiązuje w Środę Popielcową, w piątki i soboty Wielkiego Postu, w Suche Dni Wielkiego Postu.
2. Przepis samego tylko postu obowiązuje w pozostałe dni Wielkiego Postu, z wyjątkiem niedziel.

2 gru 2021

Adwent. Czym był od wieków a czym jest obecnie?

 


Czwarta niedziela przed uroczystością Bożego Narodzenia jest w Kościele rzymskokatolickim nie tylko początkiem nowego roku liturgicznego, ale również zapoczątkowuje trwający cztery tygodnie okres Adwentu.

Wymowa Adwentu

Już sama nazwa pierwszego okresu w roku liturgicznym, pochodząca od łacińskiego słowa „adventus”, tj. „przyjście”, wyraźnie wskazuje na cel, ku któremu pragnie zwrócić nasze myśli w tym czasie Kościół święty. Celem tym jest zaś ujmowane w kilku wymiarach przyjście Syna Bożego, do którego to ma nas właśnie należycie przygotować okres Adwentu.

Pierwszy aspekt Adwentu to przygotowanie się do uroczystości Bożego Narodzenia, a więc pamiątki przyjścia na świat Syna Bożego. Dziś jest to szczególnie ważne, gdyż żyjąc dwa tysiące lat po narodzeniu Pana Jezusa i otwarciu dzięki Jego Męce zamkniętych od czasów Adama i Ewy bram Nieba, dość łatwo zatracić nam świadomość jak wielką łaską jest to, iż żyjemy w czasach Nowego Przymierza i jesteśmy członkami Kościoła Chrystusowego. Tak wiele narodów i pokoleń przed narodzeniem Pana Jezusa żyło przecież w zupełnej niewiedzy o jedynym Bogu, a nawet ci, wśród których przechowywana była prawdziwa wiara (Izrael), żyli jakby we mgle, z utęsknieniem wyczekując przyjścia na świat Zbawiciela. Liturgia Adwentu z ciągłym wołaniem, na wzór proroków Starego Testamentu, „veni” – „przyjdź”, wzywa nas do rozważania wielkości tajemnicy Wcielenia i dziękczynienia za ten niewysłowiony Boży dar, bez którego nie mogłoby się dokonać odkupienie ludzkości.

Drugie przyjście Pana Jezusa, do którego ma nas przygotować Adwent, to ukazanie się w chwale Syna Bożego podczas dnia Sądu Ostatecznego. „Albowiem jak błyskawica zabłyśnie od wschodu, a widna jest aż na zachodzie, tak będzie i przyjście Syna Człowieczego (…) Czuwajcież tedy, bo nie wiecie, o której godzinie przybędzie Pan wasz” (Mt 24, 27,42). Owo czuwanie i gotowość na przyjście Pana Jezusa to z kolei nic innego jak życie w stanie łaski uświęcającej, bez której posiadania nie jest możliwe osiągnięcie życia wiecznego w Królestwie Bożym. Do symboliki z powyższego cytatu nawiązują odprawiane w Adwencie przed świtem Msze Św. o Matce Bożej, tzw. Roraty. W czasach I Rzeczpospolitej istniał zwyczaj, iż król, a po nim przedstawiciele wszystkich stanów społecznych, zapalali kolejno siedem świec na ołtarzu, wypowiadając przy tym zdanie „Gotów jestem na sąd Boży”.

Trzecie przyjście Pana Jezusa, ku któremu zwraca nasze myśli czas Adwentu, to przyjście Pana Jezusa do naszych serc w Komunii Świętej. Aby mogło mieć ono jednak miejsce i prowadzić do uświęcenia, serce człowieka musi być wpierw oczyszczone z grzechu i zapalone miłością do Boga. Temu mają z kolei służyć praktyki, do których w tym czasie wzywa swe dzieci Kościół święty. Pierwszy z nich to modlitwa, która w Adwencie powinna być szczególnie pogłębiona, do czego doskonałą okazję dostarczają choćby Msze roratnie czy adwentowe dni skupienia. Adwent z uwagi na swój cel ma przy tym wyraźny pokutny charakter. Czy bowiem myśląc o tym, iż Chrystus przyszedł na świat właśnie po to, aby przez swą mękę odkupić również mnie z moich grzechów, a także pamiętając o nieuchronności stanięcia za jakiś czas przed majestatem Sprawiedliwego, nie nasuwa nam się samorzutnie myśl o tym, jak wiele jeszcze powinniśmy w naszym życiu odpokutować? Doskonale rozumie to Kościół katolicki, który w swej tradycyjnej dyscyplinie zakazuje w Adwencie organizowania hucznych zabaw oraz wyznacza dni postu (dawniej były to środy i soboty, obecnie Suche Dni) oraz usilnie zachęca do odbywania w tym czasie spowiedzi. Liturgicznymi wyrazami Adwentu jako czasu pokuty są filetowy kolor szat liturgicznych, ograniczenie radosnego śpiewu Gloria oraz powściągliwość w używania organów i ozdób w liturgii.

Historia Adwentu

Pierwsze wzmianki o istnieniu praktyk adwentowych sięgają IV w. i pochodzą z Hiszpanii i Galii. Był on wówczas na tych terenach czasem pokutnym, mającym przygotować wiernych na święto Epifanii, a od V w. Bożego Narodzenia. W tych wiekach okres Adwentu przypadał na nieco inne terminy aniżeli dzisiaj. Synod z Saragossy (388 r.) ustalał jego czas na okres od 17 XII do 6 I, zaś synody galijskie określały jego bieg od początku grudnia, a nawet od wspomnienia św. Marcina, czyli od 11 XI. W następnych stuleciach praktyki adwentowe zaczynano niekiedy nawet dużo wcześniej (np. od święta Podwyższenia Krzyża Św., czyli 14 IX), jednak z reguły były to praktyki zakonne. W Kościele rzymskim okres przygotowania do świąt Bożego Narodzenia, obejmujący około dwóch tygodni, zaczęto obchodzić najprawdopodobniej dopiero od VI w. W późniejszych latach Adwent obejmował w Rzymie najpierw 4 niedziele (od papieża Grzegorza Wielkiego), później 5 niedziel przed Boży Narodzeniem, by od XI w. już na stałe zamykać się w 4 niedzielach.
W kościele rzymskim Adwent początkowo nie nosił charakteru pokutnego. Gdy jednak w VIII w. Kościoły galijskie przyjmowały za swoją liturgię rzymską, nadały obecnemu w niej Adwentowi – praktykowany wcześniej u siebie – charakter pokutny. Obyczaj ten dotarł stamtąd do Rzymu, skąd najpierw przez opactwo w Cluny, a następnie dzięki franciszkanom, od XIII zadomowił się w całym Kościele zachodnim.

Adwent w Kościele posoborowym

Z powyższego wiemy więc, iż Adwent od wieków jest dla katolików nie tylko czasem wyczekiwania na święta Bożego Narodzenia, ale – co równie ważne – czasem skupienia się i pokuty. Zapytajmy jednak czy współcześnie okres Adwentu jest tym samym w tzw. Kościele posoborowym? Otóż nie trzeba wiele aby przekonać się, iż wbrew pozorom tradycyjny katolicki Adwent jest czymś zasadniczo różnym od obchodzonego na nowej liturgii okresu o tej samej nazwie. Posoborowi teologowie podkreślają wprawdzie, iż Adwent „ma nie tylko przygotować wiernych na uroczystości Bożego Narodzenia, ale powinien mieć również wydźwięk eschatologiczny i skłaniać wiernych do wybiegania myślą w przyszłość, kiedy Syn Boży, uwielbiony, przyjdzie po raz drugi”. Od razu dodają jednak, iż „Oczekiwanie na podwójne przyjście Chrystusa rodzi radość, gdyż jest oczekiwaniem na rzeczywiste przyjście Pana uobecniające się w liturgii. Dlatego też adwent jest nie tyle czasem pokuty, ile raczej czasem pobożnego i radosnego oczekiwania. Opuszczanie Gloria nie jest wyrazem pokuty, jak w wielkim poście, lecz znakiem czekania na nowe zabrzmienie hymnu anielskiego śpiewanego w noc narodzenia Jezusa” (Encyklopedia katolicka KUL).
Logiczną konsekwencją takiego ujęcia Adwentu jest choćby zezwolenie przez Kościół, również Polsce, na udział katolików w hucznych zabawach w okresie Adwentu, czy też zupełne zrezygnowanie z narzucania wiernym obowiązkowych praktyk postnych w Adwencie.

Nie chcąc snuć w tym momencie rozważań nad tym, jak takie ujęcie Adwentu doskonale wpisuje się w diametralnie różne od tradycyjnego spojrzenie Kościoła posoborowego na grzech, potrzebę zadośćuczynienia za grzechy i groźbę wiecznej zguby, zwrócę uwagę na jedną tylko rzecz. Czy nie jest czymś dziwnym i niezrozumiałym, że współcześnie, gdy – przypadkiem czy nie przypadkiem – właśnie w okresie przypadającym na Adwent, ludzie najmocniej w całym roku atakowani są zewsząd zgiełkiem, hałasem i podsycanym do granic możliwości konsumpcjonizmem, Kościół – przypadkiem czy nie przypadkiem – niejako wpisuje się w cały ten klimat. Kościół posoborowy w tym czasie nie każe już bowiem pamiętać o pokucie oraz opłakiwaniu w ciszy swojego serca win, które nieodpokutowane sprawią, iż nie będziemy gotowi na przyjście Pana. Pomijając ten aspekt zachęca za to wiernych do radosnego wyczekiwania na przyjście Chrystusa. Co znamienne, porzucając ponad tysiącletnią własną tradycję liturgiczną, czyni to w momencie, gdy tak wielu katolików zatraca się w „radościach” które oferuje im wrzaskliwy świat, zupełnie oddając się od Pana Boga. 

Tymczasem przyjście Pana Jezusa będzie wydarzeniem radosnym jak żadne inne, ale tylko i wyłącznie dla tych, którzy pozostali mu wierni: „Wtedy rzecze Król tym, którzy będą po prawicy Jego: Pójdźcie, błogosławieni Ojca mego, posiądźcie królestwo, zgotowane wam od założenia świata (…) Wtedy rzecze i tym, którzy po lewicy będą: Idźcie ode mnie, przeklęci, w ogień wieczny, który zgotowany jest diabłu i aniołom jego (…) I pójdą ci na mękę wieczną, a sprawiedliwi do żywota wiecznego” (Mt 25, 34,41,46).

22 wrz 2021

Suche dni. Zapomniana tradycja czy katolicki obowiązek?

 


Dziś oraz w najbliższe piątek i sobotę Kościół katolicki w swej tradycyjnej liturgii obchodzi  tzw. Suche Dni wrześniowe. Z racji tego, iż rewolucja liturgiczna Pawła VI doprowadziła do wyrzucenia z kalendarza liturgicznego również tych obchodów, pozbawiając ogół katolików wiedzy o nich oraz dóbr płynących z ich celebrowania, warto przypominać czym są Suche Dni i dlaczego powinniśmy je praktykować.

Na Quator tempora, czyli Suche Dni, zwane również w Polsce Dniami Kwartalnymi, składa się w sumie dwanaście dni w ciągu roku, podzielonych po trzy na każdą z pór roku. Suche Dni, będące dla katolików czasem postu i modlitwy, obchodzone są każdorazowo w środę, piątek i sobotę. Suche Dni wiosenne mają miejsce po I niedzieli Wielkiego Postu, letnie –  po uroczystości Zesłania Ducha Św., jesienne – po III niedzieli września (przed zmianą kalendarza liturgicznego przez Jana XXIII miały miejsce po święcie Podwyższenia Krzyża Św.), zaś zimowe po III niedzieli Adwentu.

Z nastaniem nowej pory roku Kościół święty każdorazowo obchodząc Suche Dni, nie tylko oddaje cześć należną Bogu, ale również poucza swych wiernych o ciągłej potrzebie odnoszenia wszystkich swych spraw do Stwórcy i pobudza do życia w świadomości pełnej zależności od Boga. Celebracji Suchych Dni towarzyszy bowiem kilka głównych celów i intencji. Po pierwsze, Kościół pragnie w nich przebłagiwać dobrego Boga za grzechy popełnione przez Jego dzieci w ostatnim czasie. Po wtóre, chce podziękować Bogu za otrzymane w tym czasie łaski i dobrodziejstwa, zarówno duchowe, jak i doczesne (np. w Suchych Dniach jesiennych dziękując za zbiory). W tych dniach Kościół w szczególny sposób prosi również Boga o pomyślność w kolejnej części roku oraz zanosi  błagania o nowe, liczne i święte powołania kapłańskie.

Kierowany tymi intencjami Kościół wskazuje swoim wiernym na czas Suchych Dni dwa zasadnicze środki, poprzez które mogą oni osobiście włączyć się w obchody Dni Kwartalnych: modlitwę oraz post. Zgodnie z tradycyjną praktyką katolicy są w tych dniach zobowiązani do zachowania postu ścisłego, a więc wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych oraz ograniczenia ilości spożywanych pokarmów do jednego pełnego posiłku i dwóch skromnych rano i wieczorem.

Warto przy tym pamiętać, iż Suche Dni należą do jednych z najstarszych w Kościele rzymskim cyklicznych obchodów liturgicznych. Ich historia sięga tak daleko ku początkom Kościoła, iż nie sposób podać czasu ich ustanowienia, zaś piszący o nich w V w. papież św. Leon Wielki stwierdza nawet, iż post Suchych Dni pochodni z podania apostolskiego. Wywodząca się z Rzymu tradycja Suchych Dni w ciągu wieków została zaprowadzona w poszczególnych krajach chrześcijańskiego Zachodu (np. Anglia VI/VII w., Niemcy IX w.), aby w końcu zostać usankcjonowana w całym Kościele łacińskim. Początkowo nie było ustalonej jednolitej daty obchodzenia Suchych Dni.  Dopiero w XI w. papieże określili obowiązujące z grubsza po dziś dzień terminy Dni Kwartalnych. Wypada w tym miejscu również zaznaczyć, iż bardzo dużą rolę w kształtowaniu się liturgii Suchych Dni odegrała decyzja papieża św. Gelazego (zm. 496 r.) o wyznaczeniu sobót Suchych Dni (obok soboty przed niedzielą białą i Wielkiej Soboty) jako terminów udzielania święceń kapłańskich. Stąd w niektórych krajach przyjęła się ludowa nazwa Suchych Dni jako „postu święceniowego”.

Kolorem szat liturgicznych Suchych Dni jest fiolet. Charakterystyczną cechą Mszy Świętych odprawianych w ich czasie jest również to, iż środy Suchych Dni posiadają nie jedną (jak to zazwyczaj ma miejsce), lecz dwie, natomiast soboty Suchych Dni aż pięć lub sześć lekcji. Ta ostatnia praktyka jest pozostałością po całonocnych czuwaniach, które w związku z udzielaniem święceń kapłańskich praktykowano dawniej w soboty Suchych Dni.

Zgodnie z obecnie obowiązującym prawem kanonicznym zachowywanie postu Suchych Dni nie jest obowiązkowe, podobnie zresztą jak prawie wszystkich innych tradycyjnych dni postnych. Czy jednak znając cel obchodzenia przez Kościół tego czasu oraz wiedząc o tym, iż praktykę tę zachowywały od starożytności wszystkie pokolenia katolików, możemy wymówić się spod tego chwalebnego obowiązku? Wszak nie grzeszymy mniej od naszych poprzedników i mamy za co przepraszać Boga. Podobnie jak oni powinniśmy również dziękować Bogu za wszystkie otrzymane od Niego dobrodziejstwa, a biorąc pod uwagę obecny ogromny kryzys w Kościele, tym usilniej mamy obowiązek błagać Boga o nowe i święte powołania do służby Bożej.  

3 cze 2021

Dlaczego jest to profanacja?

 

W dniu dzisiejszym Kościół katolicki obchodzi wielkie i wspaniałe święto Najświętszego Ciała Chrystusa, potocznie nazywane Bożym Ciałem. Analogiczne święto, pod zmienioną nazwą święta Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, jest również obchodzone w liturgii posoborowej. Zostawiając na boku tę różnicę można by wyrazić radość, że wszyscy mieniący się katolikami uroczyście wspominamy największy dar, jaki pozostawił swemu Kościołowi Pan Jezus, czyli tajemnicę Eucharystii.

Obserwując jednak to, w jaki sposób od wielu już lat, a w polskim Kościele zwłaszcza od zeszłego roku, bezczeszczony jest Najświętszy Sakrament, można doświadczyć pewnego dysonansu. Czy nie jest bowiem hipokryzją obchodzenie przez struktury Kościoła posoborowego tego święta, skoro na co dzień zezwalają one na tak niegodną i prowadzącą do świętokradztwa praktykę, jak udzielanie Komunii Św. na rękę?

Znając argumenty współczesnych apologetów Komunii na rękę można przypuszczać, iż broniąc jej stwierdziliby oni m.in., iż taka forma udzielania Eucharystii nie jest praktyką naganną, gdyż profanacją byłoby np. doprowadzenie do nieopatrznego rozrzucenia komunikantów, a więc widzialnych postaci Eucharystycznych. W przypadku udzielania Komunii Św. na rękę wiernego – powiedzą oni – do niczego takiego jednak nie dochodzi. Komunikat zostaje bowiem z szacunkiem złożony na dłoń wiernego, który powinien go od razu ze czcią spożyć. 

Spotykając się z takimi argumentami z pewnością warto znać dwa poniższe fakty i w razie potrzeby podzielić się nimi z osobami, które często w dobrej wierze i w zaufaniu strukturom kościelnym nie widzą nic nagannego w praktykowaniu Komunii na rękę. 

Fakt 1.
Jako katolicy jesteśmy zobowiązani wierzyć, iż każda, nawet najmniejsza cząstka eucharystycznego Chleba, jest prawdziwym Ciałem Naszego Pana Jezusa Chrystusa. Z drugiej strony nieuniknionym jest, iż podczas udzielania Komunii Św. na ręce komunikującego wiele małych, lecz WIDOCZNYCH GOŁYM OKIEM cząstek Ciała Pańskiego pozostaje na dłoniach osoby przyjmującej Komunię Św.
Fakt ten został wielokrotnie stwierdzony, również na podstawie prostych doświadczeń, które każdy chętny we własnym zakresie jest w stanie przeprowadzić. Opis kilku z takich badań można znaleźć TUTAJ i TUTAJ

Skoro tak właśnie jest, to wypada zapytać, co dzieje się z owymi cząstkami po spożyciu głównego komunikanta? Czy zostają skrzętnie zebrane lub w inny sposób zabezpieczone przed upadkiem i profanacją? Rzecz jasna nikt obecnie tak nie postępuje. W wyniku tego upadają one na ziemię lub pozostają na innych przedmiotach, których akurat dotykał komunikujący. Czy wobec tego Komunia udziela na rękę prowadzi czy też nie prowadzi do znieważania Ciała Pańskiego?

Fakt 2.
Aby wykazać, iż powyższe rozumowanie nie jest tylko wymysłem przeczulonych na to co nowe tradycjonalistów, ale ma oparcie w sięgającej setek lat wstecz praktyce liturgicznej Kościoła, wystarczy przywołać jeden szczegół. Otóż warto pamiętać o tym, iż w tradycyjnej liturgii rzymskiej od momentu przeistoczenia kapłan trzyma złączone palce obu rąk, którymi dotykał wcześniej Ciała Pańskiego (pisałem o tym TUTAJ). 

Wypada więc zapytać w jakim celu Kościół Święty nakazywałby przez długie wieki swym kapłanom zachowywanie tej, utrudniającej przecież odprawianie Mszy Św. praktyki, jeśli nieistotnym byłoby to, co stanie się z maleńkimi cząsteczkami Ciała Pana Jezusa, które w wyniku dotyku odrywają się od głównego komunikanta? Czy wolno nam więc dziś w jakikolwiek sposób  brać udział lub uwiarygadniać (choćby przez sam udział w liturgii) tę, zupełnie sprzeczną z wiarą w realną obecność Chrystusa w Eucharystii, praktykę?

Tantum ergo Sacramentum, veneremur cernui!
Przed tak wielkim Sakramentem, upadajmy wszyscy wraz!

17 lut 2021

Umartwienie ciała w Wielkim Poście

 


„Prosimy Cię, wszechmogący Boże, spraw, niech rodzina Twoja, która dla umartwienia ciała wstrzymuje się od pokarmów, zabiega o sprawiedliwość i poniecha grzechu.”
(Kolekta na sobotę po 3. niedzieli Wielkiego Postu)
„Bez jakiegokolwiek osłabienia ciała sprzeciwiającego się duchowi, niepodobna jest ująć w karby pożądliwość i utrzymać ją w przepisanych przykazaniem granicach.”
(Z Encyklopedii Kościelnej)

W dzisiejszych czasach, gdy post ścisły został niemal całkiem zniesiony jako obowiązek dla katolików (poza Środą Popielcową i Wielkim Piątkiem), wiele osób – kierując się pobożnością – w okresie Wielkiego Postu podejmuje różnego typu, wymyślone przez siebie umartwienia. Często polegają one na powstrzymywaniu się od tych napojów i potraw, które stanowią w ich życiu pewną przyjemność (np. kawa, alkohol, słodycze).
Warto wiedzieć i pamiętać jednak przy tym, że tradycyjna katolicka dyscyplina postna zakłada, iż umartwienie własnego ciała w Wielkim Poście polega nie tyle i nie tylko na powstrzymywaniu się od dozwolonych i przynoszących nam przyjemność „używek”, ale na ograniczeniu ilości i jakości pokarmu stanowiącego nasze codzienne pożywienie. W ten sposób Kościół jako społeczność nie tylko idzie śladami swego Założyciela, który przez 40 dni pościł na pustyni, ale również chce włączyć wiernych w zasługi zadośćuczynienia Chrystusa, dać im szansę wyzwolenia się od kar doczesnych należnych za grzechy, a także – poprzez osłabienie sił ciała – uczynić ich sposobniejszymi do słuchania natchnień łaski i walki z grzechem.
Jeśli więc Kościół – nasza najlepsza Matka – przez długie wieki wyznaczał wiernym jasno określone zasady spożywania pokarmów w czasie Wielkiego Postu, to czy dziś – w dobie ogromnego kryzysu w Kościele – wiedząc jak zbawienne skutki przynosi wiernym ich przestrzeganie, nie warto podjąć się tego trudu, jeśli już nie ze ścisłego obowiązku, to z miłości Bożej i w trosce o życie wieczne?

Tradycyjna dyscyplina Wielkiego Postu (za Katechizmem kard. Gasparriego):
1. Przykazanie wstrzymania się od mięsa i zarazem postu (jeden posiłek do syta i dwa skromne rano i wieczorem) obowiązuje w Środę Popielcową, w piątki i soboty Wielkiego Postu, w Suche Dni Wielkiego Postu.
2. Przepis samego tylko postu obowiązuje w pozostałe dni Wielkiego Postu, z wyjątkiem niedziel.

9 lut 2021

Dlaczego w liturgii posoborowej nie ma Przedpościa

 



W ostatnią niedzielę Kościół katolicki obchodził Niedzielę Sześćdziesiątnicy, która jako druga z trzech niedziel okresu Przedpościa wskazuje wiernym, iż nieuchronnie zbliża się Wielki Post. Niestety, ogół katolików uczęszczających na liturgię posoborową częstokroć szybciej dostrzeże zbliżający się Wielki Post widząc kolejki przed cukierniami w tzw. „tłusty czwartek”, aniżeli uczestnicząc w niedzielnej Mszy tego okresu. Owocem rewolucji liturgicznej lat 60. XX w., oprócz wielu innych zmian, było bowiem również to, iż sięgający pierwszych wieków Kościoła okres Przedpościa został całkowicie wymazany z liturgii, nie uzyskując żadnego odpowiednika.

Wiedząc o tym, jak wielkim szacunkiem darzono zawsze w Kościele uświęcone wielowiekowymi tradycjami obrzędy, wydawać by się mogło, iż za wyrzuceniem z roku liturgicznego ważnego i mającego ponad 1500-letnią tradycję okresu wprowadzenia do Wielkiego Postu musiały stać poważne racje i silne argumenty. Cóż to były za motywy? Jeden ze znanych polskich portali liturgicznych ujmuje to następująco: „Współczesny kalendarz Kościoła nie uwzględnia siedemdziesiątnicy ani przedpościa. Usunięcie tych tradycyjnych obchodów miało na celu – jak w wielu innych miejscach – uproszczenie kalendarza i wyeksponowanie najważniejszych elementów, a więc w tym wypadku podkreślenie znaczenia i symboliki Wielkiego Postu”.

Biorąc pod uwagę pierwszy z tych powodów naprawdę trudno racjonalnie wytłumaczyć, w jaki sposób wartość, którą w oczach twórców nowego rytu było uproszczenie kalendarza liturgicznego, obiektywnie przeważałaby i rekompensowała szkody, które w życiu katolickim siłą rzeczy musi przynieść zerwanie z tradycjami sięgającymi wiele setek lat wstecz! Okres Przedpościa, który od pokoleń karmił pobożność katolików i niezwykle mocno utrwalił się również w ich obyczajowości (o czym świadczą choćby ludowe nazwy niedziel tego okresu), już z samych tych powodów był wielką wartością dla Kościoła. Czy uproszczenie kalendarza liturgicznego poprzez usunięcie Przedpościa można uznać za choćby porównywalną wartość? W odpowiedzi być może posłuży nam pewna obserwacja wpływu starego i nowego kalendarza na świadomość liturgiczną wiernych. Przecięty katolik będący obecny ostatniej niedzieli na tradycyjnej Mszy Św. zazwyczaj wie, że za tydzień będzie brał udział w obchodach Niedzieli Pięćdziesiątnicy, a po kilku latach uczęszczania na tradycyjną liturgię może nawet kojarzyć, jaki wyjątek Ewangelii będzie wówczas odśpiewywany i czytany (wszak zawsze jest taki sam). Z drugiej strony ilu z katolików wychowanych na posoborowej liturgii wie, iż za tydzień będzie brać udział w VI niedzieli zwykłej i usłyszy Ewangelię z cyklu B spośród trzyletniego cyklu czytań niedzielnych… Tak miej więcej wygląda owo uproszczenie liturgii w praktyce.

Warto również zastanowić się na tym, do jakich praktycznych wniosków doprowadziłoby uznanie za słuszne likwidacji Przedpościa ze względu na „podkreślenie znaczenia i symboliki Wielkiego Postu”. Gdyby taką logikę zastosować do wielu sytuacji życiowych, to okazałoby się np., iż mając w pracy zarezerwowany urlop na konkretny termin, który chcemy spędzić biorąc udział w rajdzie rowerowym, wszelkie niezbędne przygotowania do niego powinniśmy rozpocząć… w dniu jego startu. Gdyby ktoś zapytał nas przy tym, dlaczego wcześniej nie przygotowaliśmy niezbędnego ekwipunku, nie sprawdziliśmy sprzętu i nie przewidzieliśmy możliwych trudności, powinniśmy odpowiedzieć, że takie przygotowania z pewnością odebrałyby nam radość samego podróżowania. Lepiej więc wyruszyć w podróż bez wcześniejszego przygotowania, a napotkanymi trudnościami martwić się po drodze. Cóż jednak postawa ta ma wspólnego ze zdrowym rozsądkiem?

Owo rozumowanie, w imię którego uznano Przedpoście jako przeszkodę w dobrym przeżywaniu Wielkiego Postu, świadczy również o bardzo niepokojącej postawie, która musiała towarzyszyć autorom zmian. Otóż w wąskim gronie tzw. „ekspertów liturgicznych” w praktyce przyznali oni, iż Kościół święty przez ponad 1500 lat mylił się sądząc, iż Przedpoście jest pożytecznym i bardzo potrzebnym katolikom okresem wprowadzenia w Wielki Post. Liturgiści „Kościoła nowego adwentu” nagle odkryli bowiem, że katolik najlepiej przeżyje najważniejszy czas pokuty w roku, gdy nie będzie się ani się do niego wcześniej przygotowywał, ani o nim szczególnie wcześniej myślał, a niekiedy nawet gdy nie będzie w ogóle wiedział, kiedy on się rozpoczyna. Istotnie, wspaniała pedagogika!

I niezależnie czy stały za nią głupota, pycha czy wzgarda dla Tradycji Kościoła i tradycyjnej liturgii rzymskiej, to już sam ten przykład jasno ukazuje, jaki charakter miały posoborowe zmiany w liturgii.  


31 sty 2021

Przedpoście

 


Od dzisiejszej niedzieli Kościół katolicki obleka swoich kapłanów, sprawujących Najświętszą Ofiarę, w szaty liturgiczne koloru fioletowego, a z Mszy Świętej znikają radosne śpiewy Gloria oraz Alleluja. Właśnie dziś rozpoczynają się bowiem w Kościele przygotowania do świąt Zmartwychwstania Pańskiego, które inauguruje trwający 17 dni i kończący się we wtorek przed Środą Popielcową czas zwany Przedpościem.

Liturgia Przedpościa ostatecznie ukształtowała się na przełomie VI i VII w. za pontyfikatu papieża Grzegorza Wielkiego. W skład tego okresu wchodzą trzy, bogate w treść i symbolikę niedziele:

* Niedziela Siedemdziesiątnicy (łac. Septuagesima), inaugurująca Przedpoście i przypadająca w siódmym dziesiątku dni przed Wielkanocą.

* Niedziela Sześćdziesiątnicy (łac. Sexagesima), przypadająca w szóstym dziesiątku dni przed Wielkanocą.

* Niedziela Pięćdziesiątnicy (łac. Quinquagesima), przypadająca w piątym dziesiątku dni przed Wielkanocą.

W dawniejszych wiekach właśnie w okresie, w którym obecnie obchodzimy Przedpoście, rozpoczynano w Kościele, zwłaszcza w zakonach, post przed świętami wielkanocnymi. Śladami tradycji, w której w poszczególnych tygodniach Przedpościa rezygnowano ze spożywania określonych rodzajów pożywienia są polskie ludowe nazwy niedziel tego okresu: Niedziela Starozapustna, Niedziela Mięsozapustna oraz Niedziela Zapustna, inaczej jeszcze zwana Syrozapustną.

Choć już od XIII wieku katolików formalnie nie obowiązuje zachowanie postu w tym okresie liturgicznym, to jednak Kościół do dziś poprzez swoją liturgię i duch Przedpościa wzywa nas do przejęcia się duchem pokuty. Stąd „w jego świątyniach panuje już mimo zgiełkliwych zabaw czasu [karnawału] poważniejszy nastrój. Kościół Święty pragnie bowiem pouczyć nas, abyśmy, przejąwszy się duchem jego, zrozumieli znaczenie i powagę zbliżającego się Wielkiego Postu i poczęli już w tych dniach przygotowywać serca swoje na owe wielkie dni skupienia i skruchy, a nie dopiero od Środy Popielcowej” („Rok Boży w liturgii i tradycji Kościoła świętego”).

Znakomicie koresponduje z tymi słowami lekcja z Niedzieli Siedemdziesiątnicy, w której św. Paweł porównuje staranie się o własne zbawienie z zawodami sportowymi. Wielki Post jest corocznie w życiu katolika czasem szczególnych zmagań, w którym powinniśmy z całych sił wytężać wszystkie swoje siły duchowe, aby nie tylko godnie uczcić pamiątkę Zmartwychwstania Pańskiego, ale również stale postępować w dążeniu do świętości. I tak samo jak w przypadku zawodów sportowych ich uczestnik nie przystępuje do nich bez należytego wcześniejszego przygotowania, tak chrześcijanin powinien dobrze przygotować się do wielkopostnej walki duchowej. Daną nam do tego okazją jest właśnie okres Przedpościa. Wtedy to mamy czas aby zbadać swoje główne wady i grzechy, przemyśleć środki jakich użyjemy w walce z nimi oraz zacząć zaprawiać się w przyjętych postanowieniach. Tak przygotowani wkraczając w Wielki Post mamy dużą szansę, iż podjęta przez nas walka duchowa zbliży nas do upragnionego celu naszych ziemskich zmagań.


25 gru 2020

Tajemnica Wcielenia dziś

 



„Jezus Chrystus, jako człowiek, przebywa w Niebie i w Najświętszym Sakramencie Ołtarza, a nigdzie indziej; gdy zaś przeto wyobrażamy sobie obecność Jego jako człowieka wszędzie, czyli na każdym miejscu, jest to tylko wymysł naszej wyobraźni; lecz jako Bóg jest zawsze przy nas, w nas i w każdym miejscu.”

 

Powyższy cytat, pochodzący z dzieła A. Rodrigueza „O doskonałości chrześcijańskiej”, przypomina o kilku ważnych prawdach wiary katolickiej:

  • Syn Boży - Druga osoba Trójcy Przenajświętszej, prawdziwy i odwieczny Bóg, w pewnym momencie dziejów przyjął ludzką naturę (ciało i duszę ludzką) i został zrodzony przez Najświętszą Maryję Pannę. 
  • Wcielenie Syna Bożego, którego tajemnicę obecnie wspominamy, nie zakończyło się w momencie Zmartwychwstania czy Wniebowstąpienia Jezusa Chrystusa. Pan Jezus, który w momencie Zwiastowania przyjął naturę ludzką, nigdy jej nie porzucił i nie porzuci.
  • Od momentu Wniebowstąpienia Jezus Chrystus w swym człowieczeństwie przebywa w Niebie, gdzie króluje i pośredniczy między Bogiem i ludźmi.
  • Nie przestając być obecnym w Niebie, Jezus Chrystus w swym człowieczeństwie jest obecny również w sakramencie Eucharystii pod postaciami chleba i wina, dając się nam spożywać jako pokarm na życie wieczne.

Jak wielki to cud. Jak wielka i godna największego uszanowania to tajemnica.

„Zdrowych i wesołych świąt” życzą sobie dziś bez mała wszyscy.

Ilu jednak wie co tak naprawdę świętuje? 

Ilu widzi w Bożym Narodzeniu coś więcej niż tkliwą tradycję?

Ilu kieruje się w swym życiu nauką Tego, którego pamiątkę narodzenia świętuje?